Wat als je kind alleen achterblijft?

Ik was dus onlangs een dagje uit naar een vriendin en kwam thuis na de bedtijd van zoon. Geen spannend uitje in wereldlijke zin, maar met een geadopteerd kind liggen dingen soms net wat lastiger.

Mama, hoe zit het nou als jullie allebei tegelijk doodgaan? Wie zorgt er dan voor mij? Moest zoon opeens dringend weten voordat ik in de auto stapte.

Ik heb er een mooie draai aan gegeven (in de zin dat we gezond, sterk en heel voorzichtig zijn), maar het precieze antwoord moest ik hem helaas schuldig blijven. Wij hebben dit namelijk niet geregeld – net als heel veel andere ouders. Zoon zijn vragen zetten me echter wel aan het denken.

Vroeger had je (als je katholiek was in ieder geval) een peter en een meter. Ik wist als kind dat ik daar naartoe zou gaan als mijn ouders zouden komen te overlijden. Tegenwoordig is dit niet meer zo. Zoon heeft geen eens een peter en meter. Toch zou het (ook voor mij) een geruststelling zijn als het wel zo was. Ons kind heeft namelijk al zo vaak afscheid moeten nemen. Mocht het ondenkbare gebeuren, dan moet er in ieder geval iets geregeld zijn.

Als je niets regelt, dan komt er wel actie in die zin dat de rechtbank dan een voogd benoemd. Hiervoor worden de naaste familieleden gehoord. Als niemand in de familie- of vriendenkring de voogdij over het kind of de kinderen op zich kan of wil nemen, dan krijgt een voogdij-instelling het gezag. Dit betekent dat kinderen in een pleeggezin worden geplaatst, of dat zij ondersteund worden bij het zelfstandig wonen. Één en ander kun je voorkomen door zelf bij leven en welzijn iets te regelen.

Hoe regel je de voogdij bij overlijden?

Wie kies je als voogd?

Je kinderen zijn je kostbaarste bezit. Aan wie vertrouw je je schatten toe als je zelf niet meer voor ze kunt zorgen? Daarbij: wie kan het aan om een verdrietig, rouwend kind op te vangen? Er zijn een paar dingen waar je naar kunt kijken.

  • Wie is nabij genoeg? veel mensen kiezen voor mensen die hen heel na staan. Vaak is dat familie of heel goede vrienden.
  • Liefde: wie heeft er hart voor nog een kind erbij? Uiteindelijk wil je kiezen voor een persoon of stel die waarschijnlijk net zoveel van jouw kind gaat houden als jijzelf (of toch bijna). Waar voelt je kind zich welkom?
  • Stabiliteit: Wie zie je jouw kind opvangen in zijn verdriet en rouw? Het is niet niks om opeens de zorg te moeten dragen van een kind wat totaal van slag is. Is de relatie stabiel en is er genoeg rust in het gezin om een plotselinge grote verandering aan te kunnen? Zijn de personen verantwoordelijk (en oud) genoeg om de zorg aan te kunnen?
  • Afstand: woont er iemand in dezelfde woonomgeving als jullie zelf? Het is voor een kind fijn als het na het overlijden van zijn / haar ouders op dezelfde school kan blijven en dezelfde vriendjes kan houden. Het leven staat al voldoende op zijn kop als ouders komen te overlijden.
  • Samen blijven: in tijden van crises ondervinden kinderen steun aan elkaar. Is er de mogelijkheid om de kinderen bij elkaar te houden? Het zou erg zijn als ze niet alleen hun ouders, maar ook elkaar zouden moeten missen.
  • Leeftijd: kijk goed naar de leeftijd van degene die je in gedachten hebt. Als je kinderen nog jong zijn, dan hebben ze in geval van nood misschien nog vele jaren zorg nodig. Kan diegene dat bieden? En hoe zit het met de gezondheid?

Overigens is een voogd formeel gezien alleen gezaghebbende die in samenspraak met de kantonrechter uitmaakt wat er gebeurt. Als je wilt (en hebt afgesproken) dat je kinderen bij de voogd in huis komen te wonen is het verstandig om dit expliciet te vermelden in je testament.

Hoe regel je de voogdij voor je kinderen?

Het formeel regelen van de voogdij zelf is niet moeilijk. Je kunt de voogdij regelen via je testament of via een gratis aantekening in het gezagsregister. Dit laatste is mogelijk sinds 2014. Je regelt het met behulp van je DigiD op het digitale loket rechtspraak

Ook als je de voogdij bij overlijden regelt via een aantekening in het gezagsregister, dan zijn er kennelijk toch nog wat dingen waar je aan moet denken. Ik ben natuurlijk geen notaris, maar de volgende punten schijnen nuttig te zijn om te onderzoeken als je één en ander wilt regelen.

  • Bewindstelling: de voogd beheerd in principe ook het vermogen van het kind. Via bewindsregelingen kun je in je testament vast laten leggen hoe je dit vermogen besteed wilt zien. Moet er een jaarlijks bedrag worden overgeschreven voor een tegemoetkoming in de onderhoudskosten? Is het geld voor studie? Voor als het kind volwassen wordt? Wil je dat degene die voor je kind / kinderen zorgt jaarlijks een tegemoetkoming in de kosten krijgt? Leg het vast!
  • Een voogdijregeling eindigt als kinderen 18 jaar worden. Daarna krijgen zij in principe de beschikking over de erfenis, behalve als je in het testament een bewindregeling opneemt voor de jaren daarna.

Stappenplan

Nog even kort een stappenplan voor als je de voogdij over je kinderen wilt regelen:

  1. Je bespreekt natuurlijk eerst samen wie je geschikt acht als voogd voor als je er zelf niet meer bent.
  2. Vervolgens bespreek je je verzoek met degene die je op het oog hebt. Neem hier de tijd voor. Maak zo nodig een afspraak en geef mensen de tijd om erover na te denken. Je wilt immers een volmondig ja, niet alleen nu maar ook als het onverhoopt ooit nodig mocht zijn.
  3. Bedenk welke andere dingen je eventueel nog wilt regelen rondom deze voogdij (hoe wil je dat er met het vermogen wordt omgegaan door de voogd? Wil je dat er bewindvoering blijft tot na het achtiende jaar?)
  4. Regel de voogdij via een gratis aantekening in het gezagsregister en / of een testament.

Heb jij iets geregeld voor je kinderen voor als jij er niet meer bent?

8 Comments

Add a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

5 − 2 =